انجمن علمی مدیریت صنعتی دانشگاه یاسین

پزشک صنعت

استاندارد ، ایزو و کیفیت
نویسنده : وحید - ساعت ٥:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۳/۸
 

مطابق تعریف سازمان بین المللی استاندارد (ISO) استاندارد ، مدرکی است که با اجماع تهیه می شود و توسط مقامات معینی به تصویب می رسد .« نظمی است مبتنی بر نتایج استوار علوم و فنون و تجارب بشری در کلیه رشته ها و فعالیتهای عمومی که به صورت قواعد و مقررات و به منظور ایجاد هماهنگی و وحدت و توسعه و تفاهم و تسهیل در ارتباطات ، صرفه جوئی در اقتصاد ملی، حفظ سلامت و ایمنی عمومی و گسترش مبادلات بازرگانی به کار می رود »
ساده کردن ، تعویض پذیری، تبادل افکار، ایمنی، تامین منافع مصرف کننده، رمزدار و نشاندار کردن برای تبادل بین المللی، کیفیت ، تامین منافع اجتماعی و رفع موانع تجاری را می توان از اهداف استاندارد نام برد . هدف غائی استاندارد کردن فرهم کردن وسائل زندگی راحت و خوب یرای مردم است.
سازمان بین المللی استاندارد International Organization for Standardization سال1947 تاسیس یافت. وظیفه اصلی (ISO) توسعه استاندارد کردن و فعالیت های مرتبط در جهان با نگرشی تسهیل کننده نسبت به تبادلات بین المللی کالاها و خدمات, بهبود همکاری در محدوده علمی, فنی, اطلاعاتی و فعالیت های اقتصادی و حمایت از تولید کننده و مصرف کننده می باشد. سازمان بین المللی استاندارد (ISO) تدوین استانداردهای فنی و اختیاری را بر عهده دارد. دامنه کار (ISO) به یک شاخه اختصاصی محدود نمی شود و شامل کلیه موضوعات و رشته های فنی به‌ جز حوزه مهندسی برق و الکترونیک که توسط IEC) International Electrical Commission) انجام می گیرد, می گردد. در حال حاضر، این سازمان بین‌الملی متشکل از یک شبکه از مؤسسات استاندارد ملی در 157کشور دنیا است، که بر پایه یک مرکز در هر کشور و یک مرکز اصلی در شهر ژنو - سوئیس فعالیت می‌کند که وظیفه هماهنگی مراکز مختلف را برعهده دارد.
استانداردهای ایزو بر اساس اتفاق‌نظر دست‌اندرکاران و با در نظر گرفتن نیاز صنایع و مشتریان، در جهان شکل می‌گیرد و استفاده از آنها اختیاری است. برای شکل‌گیری این استانداردها


سه مرحله طی می‌شود: 1. اعلام نیاز یک صنعت به استاندارد خاص و اعلام این نیاز به اعضای سازمان در سطح ملی، پیشنهاد آن به‌عنوان مورد جدید به ایزو، تعریف دامنه فنی استاندارد مورد نظر، و تشکیل گروه کاری متشکل از متخصصان فنی کشورهایی که به موضوع علاقه‌مند هستند؛ 2. پس از توافق بر روی جنبه‌های فنی تحت پوشش، گفت‌وگو با کشورها درخصوص ویژگی‌های تفصیلی موردنظر انجام می‌شود. اتفاق نظر در این مرحله از کار شکل می‌گیرد؛ و 3. مرحله نهایی شامل تصویب رسمی استاندارد است، معیار پذیرش، رأی 32 اعضای ایزوست که در فرایند تهیه استاندارد شرکت کرده‌اند و تصویب نهایی با رأی 75 درصد کلیه اعضایی که در رأی‌گیری شرکت کرده‌اند، میسر است. پس از این مرحله، مصوبات به‌عنوان استاندارد ایزو منتشر می‌شود. به‌دلیل نیاز به بازنگری در استانداردها، ایزو مقررات عمومی انجام تجدیدنظر را در فواصل زمانی معین تدوین کرده است. تا نوامبر 2001، حدود 120000 استاندارد بین‌المللی در قالب 300000 صفحه به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی ارائه شده است.
اولین تشکیلات موسسه استاندارد ایران با تصویب قانون اوزان و مقیاسها در سال1304 خورشیدی مطرح شد. بعدها و در سال1332 به واسطه ضرورت تعیین ویژگی ها و نظارت بر کیفیت کالاهای صادراتی و وارداتی، ایجاد یک تشکیلاتی رسمی مورد توجه قرار گرفت و هسته اولیه تشکیلات سازمانی موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در اداره کل تجارت وقت شکل گرفت.
در سال1339 با تصویب قانون تاسیس موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی، موسسه کار خود را در چارچوب هدف ها و مسئولیت های تعیین شده آغاز کرد. موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در سال1960 به عضویت سازمان بین المللی استاندارد درآمد.
در میان هزاران سند استاندارد که تاکنون در سازمان بین المللی استاندارد به تصویب رسیده است ، استانداردهای سری ایزو 9000 از شهرت و اهمیت ویژه ای برخوردارند . ایزو 9000 در زمینه کیفیت گفتگو می‌کند، ولی نه فقط کیفیت محصول نهایی، بلکه کیفیت عملکرد صحیح همواره صحیح تمامی بخش‌های یک سازمان که در مجموع در کیفیت محصول یا خدمت عرضه شده توسط یک سازمان یا به عبارتی دیگر در کیفیت کل سازمان تجلی می‌یابد. استانداردهای سری ایزو 9000 در واقع تعیین‌کننده ویژگی‌ها یا مشخصات فنی برای محصول نیستند، بلکه استانداردهایی هستند که بر فرایند و عملکرد تمامی فعالیت‌ها که بر کیفیت محصول یا خدمت نهایی تاثیر می‌گذارد توجه دارد و به همین روی برای هر نوع صنعتی دارای کاربرد است
تدوین استانداردهای سری ایزو 9000 در مورد مدیریت کیفیت و تضمین کیفیت (QM, QA) در اواخر دهه هفتاد با بهره‌گیری از استاندارد انگلستان و سایر استانداردهای مربوط به سیستم‌های کیفیت طراحی شده برای صنایع نظامی و هسته‌ای در کمیته فنی 176 سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO/TC 176) تحت عنوان "مدیریت کیفیت و تضمین کیفیت" آغاز و در سال 1987 پس از بحث و بررسی‌های علمی و تخصصی گسترده و تایید پیش‌نویس‌های تهیه شده توسط کشورهای عضو این کمیته فنی به صورت مجموعه‌ای مشتمل بر شش استاندارد از سوی دبیرخانه سازمان بین‌المللی استاندارد منتشر گردید و در حال حاضر بر تعداد آنها افزوده شده و مشتمل روش آزمون 18 استاندارد گردیده است.
استانداردهای سری ایزو 9000 استانداردهایی مدیریتی بوده و به این نکته تاکید دارد که کیفیت باید در فرآیند تولید و در تمامی بخش های یک سازمان (کارخانه یا شرکت) از جمله بخش طراحی, بخش تدارکات, بخش تولید, بخش کنترل کیفیت, بخش آموزش و غیره بوجود آید.
کیفیت شامل کلیه ویژگی‌ها و شاخص‌های فرآورده یا خدمتی است که توان برآوردن نیازهای موجود یا بالقوه را داراست
کنترل کیفیت عبارت از کاربرد فنون عملیاتی و فعالیت‌هایی است که به‌منظور تحت نظارت گرفتن فرایند، و نیز حذف عوامل عملکرد نامطلوب در تمام مراحل حلقه کیفیت برای دست یافتن به نتایج مؤثر اقتصادی صورت می‌گیرد.
مدیریت کیفیت شامل همه فعالیت‌های مدیریتی است که خط‌مشی کیفیت، اهداف، و مسئولیت‌ها را تعیین می‌کند و آنها را از طریق برنامه‌ریزی کیفیت، کنترل کیفیت، تضمین کیفیت، و بهبود کیفیت در ساختار نظام کیفیت به اجرا در می‌آورد
نظام کیفیت عبارت از ساختار سازمانی، مسئولیت‌ها، دستورالعمل‌ها، فرایندها، و منابع مورد نیاز برای اجرای مدیریت کیفیت است
تضمین کیفیت مربوط به کلیه حرکت‌های ضروری برنامه‌ریزی‌شده و نظام‌مند برای تضمین این امر است که کالا یا خدمتی نیاز مشخّصی را برآورده سازد.منبع:وبلاگ : مدیریت ، اقتصاد و توسعه